Η πρόβλεψη του Rice και η ακροβασία του ΑΚΕΛ
Παρ, 16 Νοέ 2012

του Χριστόφορου Φωκαΐδη 

Σε άρθρο του το 1973, στο American Journal of Political Science, ο G. W. Rice εκτιμούσε ότι οι πιθανότητες κάποιο κομμουνιστικό κόμμα να ανέλθει στην εξουσία, δια της κοινοβουλευτικής οδού, ήταν απειροελάχιστες. Υπεδείκνυε, ωστόσο, δύο χώρες στην Ευρώπη όπου υπήρχαν κάποιες πιθανότητες η γενικότερη πρόβλεψη να ανατραπεί, την Κύπρο και την Ιταλία. Ο Rice επιβεβαιώθηκε κατά 50%. Το Ιταλικό κομμουνιστικό κόμμα δεν άντεξε στην κρίση του 89-90 και ακολούθησε το δρόμο της εκλογικής συρρίκνωσης. Το ΑΚΕΛ, ωστόσο, όχι μόνο κατάφερε να περάσει αλώβητο από τη σεισμική δόνηση που προκάλεσε σε όλα τα κομμουνιστικά κόμματα η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού αλλά, 35 χρόνια μετά την πρόβλεψη του Rice, κατάφερε να εκλέξει τον ηγέτη του στην Προεδρία. Η «ιδιαιτερότητα» αυτή του ΑΚΕΛ, έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια την προσοχή ερευνητών τόσο από την Κύπρο, όσο και από το εξωτερικό (βλ. R. Dunphy, Τ. Bale, Α. Έλληνας, Γ. Κατσουρίδης, Γ. Χαραλάμπους).

Αν και η ενασχόληση μου με το θέμα ελαύνεται από ερευνητικό ενδιαφέρον, θεωρώ πως η ανάλυση αυτής ακριβώς της «ιδιαιτερότητας» αποκτά σήμερα και δημόσιο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να μας προσφέρει ένα επεξηγηματικό πλαίσιο για την κατανόηση των παλινδρομήσεων και των αντιφάσεων της κυβέρνησης του ΑΚΕΛ, σε σχέση με τον όλο χειρισμό του ζητήματος της Τρόικα. Οποιαδήποτε ολοκληρωμένη ανάλυση δεν μπορεί, βεβαίως, παρά να λάβει υπόψη διάφορες παραμέτρους όπως το Κυπριακό, το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης του κόμματος, την οργανωτική δομή και την ιδεολογία. Εδώ, θα περιοριστώ συνοπτικά μόνο στην αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο τελευταίων.

Είναι αλήθεια πως το ΑΚΕΛ από ιδρύσεως του υιοθέτησε μια πραγματιστική προσέγγιση σ’ ότι αφορά την πολιτική του στα διάφορα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι οι θέσεις του ελάχιστα διαφέρουν από αρκετά σοσιαλιστικά κόμματα. Αν είναι έτσι, όμως, τι το εμποδίζει από του να εγκαταλείψει τον Μαρξισμό-Λενινισμό; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να αναζητηθεί στους ιδεολογικούς μηχανισμούς νομιμοποίησης της οργανωτικής δομής και εσωτερικής πολιτικής λειτουργίας του ΑΚΕΛ, βασικό συστατικό των οποίων αποτελεί ο «δημοκρατικός συγκεντρωτισμός». Είναι η συνέπεια και η προσήλωση σε αυτή την ιδεολογική αρχή και εν γένει η Μαρξιστική/Λενινιστική του ταυτότητα, που εγγυάται την οργανωτική συνοχή και συνέχεια του κόμματος. Το ΑΚΕΛ μπορεί να εκφράζει κεντροαριστερές θέσεις ακόμα και να στηρίζει κεντρώους και δεξιούς υποψήφιους, επειδή ακριβώς αυτή η ιδεολογικοπολιτική του ταυτότητα, του επιτρέπει να αναπαράγει τη δύναμη του ως εκλογικός μηχανισμός. Χωρίς να αναλαμβάνει το ίδιο κυβερνητική ευθύνη, το ΑΚΕΛ στήριξε όλους τους προέδρους της Δημοκρατίας με εξαίρεση την δεκαετία Κληρίδη. Αυτή η «αρνητική ενσωμάτωση» του ΑΚΕΛ στο πολιτικό σύστημα, (βλ. Α. Παναγιώτου, 2006), που έχει τις ρίζες της στη δεκαετία του ’40, οδήγησε σε μια προσέγγιση που ήθελε να συμβιβάζει την ιδεολογία προς όφελος της εκλογικής επιβίωσης/επικράτησης, προτάσσοντας συνήθως το Κυπριακό. Στην πραγματικότητα, η κομμουνιστική ιδεολογία του ΑΚΕΛ δεν τέθηκε ποτέ υπό κρίση ενώπιον του λαού.

Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν το 2003, όταν το ΑΚΕΛ συμμετείχε με δικούς τους υπουργούς σε κυβέρνηση αλλά κυρίως το 2008 με την ανάδειξη του ηγέτη του στην Προεδρία. Στις πρώτες δηλώσεις μετά την εκλογή του, ο κ. Χριστόφιας, έδινε το στίγμα του προβλήματος που καλείτο να αντιμετωπίσει, παραδεχόμενος πως δεν είναι ευτυχής που ως κομμουνιστής θα έπρεπε να διαχειριστεί ένα καπιταλιστικό σύστημα. Είμαι βέβαιος ότι τότε, ούτε ο ίδιος δεν μπορούσε να προβλέψει πόσο δύσκολη τελικά θα ήταν αυτή η διαχείριση και πως στο τέλος της θητείας του θα δήλωνε με έκδηλη δυσφορία: «πού φτάσαμε», «να (παρα)καλούμε την Τρόικα να έρθει στην Κύπρο».

Η ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης στον σύγχρονο κόσμο δεν αφήνει πολλά περιθώρια ιδεολογικής συνέπειας για ένα ορθόδοξο κομμουνιστικό κόμμα. Το ΑΚΕΛ, βεβαίως, ουδέποτε ήταν τέτοιο στην πράξη, όσον αφορά στις πολιτικές του. Η διασφάλιση της συνέχειας και της συνοχής, ωστόσο, του κομματικού μηχανισμού και της οργανωτικής του συγκρότησης, περνούσε πάντα μέσα από την αναπαραγωγή της ιδεολογικοπολιτικής του ταυτότητας ως κομμουνιστικό κόμμα. Σ’ αυτό ακριβώς έγκειται η υπαρξιακή σχεδόν ανάγκη διαχείρισης των συμβολισμών (και όχι πάντα της ουσίας), που έχουν σχέση με την ταυτότητα του ως το «κόμμα των εργαζομένων» και αυτό αντανακλάται και στη διαπραγμάτευση με την Τρόικα.

Η προσπάθεια του ΑΚΕΛ να ισορροπήσει σήμερα μεταξύ ιδεολογικής συνέπειας και κυβερνητικής ευθύνης μοιάζει, χωρίς υπερβολή, με ακροβασία σε τεντωμένο σχοινί. Ως εκλογικός μηχανισμός κατάφερε να επιβεβαιώσει την πρόβλεψη του Rice. Ως κυβέρνηση όμως, όχι μόνο έχει οδηγηθεί στην πολιτική απομόνωση αλλά καταγράφει συρρίκνωση και στα ποσοστά του. Θα δούμε, βεβαίως, πώς το ίδιο το ΑΚΕΛ θα αξιολογήσει την πρώτη κυβερνητική του θητεία και πώς θα πορευτεί στο μέλλον. Για την ώρα αυτό που προέχει είναι οι αποφάσεις των επόμενων ημερών. Αν το ΑΚΕΛ ρίξει περισσότερο βάρος στην ιδεολογική συνέπεια, τα αποτελέσματα θα είναι μοιραία για τον τόπο. Το ΑΚΕΛ μπορεί να αυξήσει, ίσως, οριακά τη συσπείρωση του. Θα έχει, όμως, σφραγίσει την πολιτική του απομόνωση για αρκετά χρόνια. Θα οδηγηθεί, δηλαδή, σε αυτό που στρατηγικά επιδίωκε διαχρονικά να αποφύγει και το πετύχαινε προβαίνοντας ενίοτε σε σημαντικούς ιδεολογικούς συμβιβασμούς.

Flickr Feed

Τρι, 23 Ιαν 2018

Αυτή την Κυριακή εδραιώνουμε την τελική απόφαση για να συνεχίσουμε με σταθερά βήματα μπροστά, για μια καλύτερη Κύπρο: με ψήφο στον Νίκο Αναστασιάδη!

Παρακολουθήσαμε ψες την τηλεοπτική συζήτηση ανάμεσα σε όλους τους βασικούς υποψηφίους.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κατέθεσε με σαφήνεια το σχέδιό του:
- για την πορεία της χώρας σε δρόμο ανάπτυξης, με σταθερά βήματα μπροστά · μια πορεία που κάνει την Κύπρο συνεχώς καλύτερη για τους πολίτες της,
- αλλά και για τη διεκδίκηση, μέσα από υπεύθυνη και αποφασιστική διαπραγμάτευση, για το εθνικό ζήτημα, για μια λύση με ασφάλεια, όπως ήδη το έχει καταγράψει ο Πρόεδρος στο επίπεδο των Η.Ε.

Η πρόταση του Προέδρου Αναστασιάδη είναι ξεκάθαρη και ήδη δοκιμασμένη, με θετικά αποτελέσματα που τα βλέπουν όλοι. Δεν έχει «ίσως» και «αν» και «θα». Ούτε χρειάζεται πειράματα.
Είναι η Κύπρος που κάθε μέρα γίνεται καλύτερη και προχωρά μπροστά.
Είναι η Κύπρος που γίνεται μια χώρα που μπορεί να ανταποδίδει στους πολίτες της τα όσα δικαιούνται και αξίζουν.
Πρέπει να κρατήσουμε και να προεκτείνουμε ό,τι κερδίσαμε, με κόπους και προσπάθειες όλου του λαού.

Η συζήτηση αυτή -όπως και οι δημοσκοπήσεις- έδειξε την υπεροχή του Προέδρου Αναστασιάδη.
Την Κυριακή όμως ψηφίζουμε. Είναι η ώρα της κάλπης, η ώρα της αλήθειας. Απευθυνόμαστε σε όλους τους πολίτες, σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, σε όλες τις ηλικίες: το αποτέλεσμα δεν θα έρθει από μόνο του - χρειάζεται η συμμετοχή και η ψήφος όλων μας!

Πρέπει να δώσουμε ισχυρή εντολή στον Πρόεδρο Αναστασιάδη από τον πρώτο γύρο.

Στις 4 Φεβρουαρίου θα έχουμε την τελική απόφασή μας για να συνεχίσουμε με σταθερά βήματα μπροστά. Γι’αυτό το σκοπό όμως χρειάζεται αυτή την Κυριακή, στις 28 Ιανουαρίου, να εδραιώσουμε την απόφαση. Κι αυτό θα γίνει ψηφίζοντας στην κάλπη Νίκο Αναστασιάδη.

Λευκωσία, 23 Ιανουαρίου 2018

Τρι, 23 Ιαν 2018

Εντελώς εσφαλμένη η αναφορά Ν.Παπαδόπουλου στην τιμή του φυσικού αερίου: δείγμα πολιτικών προτάσεων που εφ’όσον βασίζονται σε ανακρίβειες, οδηγούν σε επισφαλή πορεία

Δείγμα ισχυρισμών που χτίζονται «πάνω στην άμμο» ήταν η εντελώς ανακριβής και κυριολεκτικά αντίστροφη από την πραγματικότητα πληροφορία που κατέθεσε ψες στην τηλεοπτική συζήτηση των υποψηφίων ο κ.Ν.Παπαδόπουλος. 

Στην πραγματικότητα οι διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου όχι μόνο δεν «διπλασιάστηκαν» όπως ανέφερε προκειμένου να ενισχύσει ισχυρισμό για την ανάγκη εσπευσμένης εμπορευματοποίησης και «απωλειών», αλλά έχουν υποστεί καθαρή μείωση τα τελευταία χρόνια.
Πρόκειται για ένα ακόμα παράδειγμα ανακριβών ισχυρισμών που σκοπό έχουν να δημιουργήσουν εντυπώσεις οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα είναι ότι εάν σχεδιάζονται πολιτικές και προτάσεις βασισμένες σε ανακρίβειες, η χώρα θα οδηγηθεί σε επισφαλείς δρόμους. Είναι αυτό που πρέπει να αποφύγουμε προχωρώντας με μεθοδικότητα, μελέτη και τεκμηρίωση. Δηλαδή με σταθερά βήματα μπροστά.

Λευκωσία, 23 Ιανουαρίου 2018

Δευ, 22 Ιαν 2018

Καταδικάζουμε τις επεμβάσεις της Άγκυρας στις εσωτερικές υποθέσεις των Τουρκοκυπρίων και ιδιαίτερα τις απόπειρες να πληγεί η ελευθερία έκφρασης γνώμης και ο Τύπος. Εξαιρετικά ανησυχητική είναι όμως η απόπειρα να υποκινηθούν εκδηλώσεις βίαιης καταστολής εναντίον της τουρκοκυπρικής εφημερίδας. Δείχνει ότι αντιδημοκρατικές πρακτικές που έχουν επιβληθεί στο εσωτερικό της Τουρκίας διαχέονται τώρα με μεγαλύτερη ένταση και στην κατεχόμενη Κύπρο.

Όλα αυτά που συμβαίνουν σήμερα στα κατεχόμενα, σε συνδυασμό με τη συζήτηση που ακούμε σχετικά με την τουρκική εισβολή του 1974, υπογραμμίζουν με έναν ακόμα τρόπο την ανάγκη να βρεθεί μια πολιτική συμφωνία, που όχι μόνο θα τερματίζει την τουρκική κατοχή, αλλά θα αποκλείει και την ανάμιξη της Άγκυρας στις υποθέσεις της Κύπρου, με κατάργηση των εγγυήσεων και των όποιων επεμβατικών δικαιωμάτων.

Λευκωσία, 22 Ιανουαρίου 2018