Μια τρίτη ανάγνωση: Πώς φτάσαμε στο «κούρεμα»
Τρι, 09 Απρ 2013

του Χριστόφορου Φωκαΐδη 

Το Κυπριακό Μνημόνιο, η Τραπεζική Ένωση και το στρατηγικό αδιέξοδο της Κύπρου

 

Έχουν λεχθεί και γραφτεί πάρα πολλά σε σχέση με την οδυνηρή απόφαση του Eurogroup για την Κύπρο καθώς και τις τραγικές συνέπειες και προεκτάσεις αυτής της εξέλιξης. Στην ανάλυση που ακολουθεί επιχειρώ συνοπτικά μια τρίτη ανάγνωση των όσων μας οδήγησαν στην απόφαση της 15ης και στη συνέχεια της 24ης Μαρτίου, επικεντρώνοντας την προσοχή μου στο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής και τη στρατηγική διαμόρφωση των συμφερόντων των διαφόρων ευρωπαϊκών κρατών γύρω από το ζήτημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών.

Από το στατικό στο δυναμικό πλαίσιο ανάλυσης

Η στατική θεώρηση των πραγμάτων και η αποσπασματική ανάλυση γεγονότων δεν μας επιτρέπει, κατά τη γνώμη μου, να διαγνώσουμε σε όλη της την έκταση, τη δυναμική των εξελίξεων. Χρειάζεται πιστεύω μια πιο σφαιρική και πολυπρισματική προσέγγιση για να καταστεί δυνατή η διάκριση ανάμεσα στα πραγματικά αιτία και τα επιφαινόμενα κάποιων γεγονότων. Για να θυμηθούμε τον Κέινς, οι πραγματικές αιτίες κάποιων ιστορικών γεγονότων, συχνά «διαφεύγουν της προσοχής των παρατηρητών λόγω του βαθμιαίου χαρακτήρα τους» (John Maynard Keynes, The economic consequences of the Peace, 1919).

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται σε εξέλιξη, εδώ και μήνες, κρίσιμες διεργασίες βαθμιαίων αλλαγών που σχετίζονται με τον διακηρυγμένο στόχο, για τη δημιουργία Τραπεζικής Ένωσης, όπως έχει αποτυπωθεί στα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ιουνίου 2012. Έγραφα χαρακτηριστικά τότε, πως «λίγοι φαίνεται να συνειδητοποιούν στη γηραιά ήπειρο πως η συζήτηση που ξεκίνησε αυτή τη βδομάδα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, θα αλλάξει πολύ σύντομα τις ζωές όλων μας»( It’s the globalisation stupid!, άρθρο Χρ. Φωκαϊδη, 1 Ιουλίου 2012).

Από την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Οκτώβριο του 2008 και αφού πολλά ευρωπαϊκά κράτη αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν το δρόμο της διάσωσης ιδιωτικών τραπεζών δαπανώντας τεράστιους κρατικούς πόρους, το κρίσιμο ερώτημα που συζητιόταν σε ακαδημαϊκούς κύκλους και δεξαμενές σκέψης, ήταν πώς σπάζει ο φαύλος κύκλος, που οδηγεί στο να βλάπτουν οι τράπεζες τα κράτη και τα κράτη τις τράπεζες (Χρήστος Χατζηεμμανουήλ, «Οι Τράπεζες και η Κρίση του Ευρώ», Περιοδικό Foreign Affairs,Αύγ.-Σεπτ.2012). Αυτό ακριβώς το ερώτημα έθεσε για πρώτη φορά επίσημα σε πολιτικό επίπεδο, η Διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ στις 17 Απριλίου του 2012. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μανουέλ Μπαρόζο, στην ίδια κατεύθυνση, λίγες μέρες αργότερα έθετε ανοικτά το ζήτημα μιας Τραπεζικής Ένωσης για την Ευρώπη, το οποίο παραπέμφθηκε στη Σύνοδο Κορυφής της 28ης και 29ης Ιουνίου 2012.

Σ’ αυτή τη Σύνοδο θα εστιάσουμε καταρχάς την προσοχή μας για να μπορέσουμε να ξετυλίξουμε στη συνέχεια το κουβάρι των εξελίξεων που οδήγησαν στην τελευταία απόφαση του Eurogroup για την Κύπρο. Μόνο έτσι, πιστεύω, μπορούμε να κατανοήσουμε πώς και γιατί εγκλωβιστήκαμε σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο, που μας έφερε ενώπιον του οδυνηρού διλήμματος μεταξύ κουρέματος καταθέσεων ή άτακτης ολικής χρεοκοπίας.

Η ουρά της Συνόδου …που «έκλεινε» το δρόμο για απευθείας ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών

Ας πάμε λοιπόν πίσω στο Ιούνιο του 2012. Η δημοσία συζήτηση εκείνη την περίοδο, περιστρεφόταν γύρω από το δίλημμα λιτότητα ή ανάπτυξη. Η εκλογή Ολάντ στη Γαλλία στις 6 Μαΐου του 2012 παρουσιαζόταν τότε ως μήνυμα αποδοκιμασίας απέναντι στις πολιτικές λιτότητας του δίδυμου Μερκοζί (Μέρκελ και Σαρκοζί). Η Αριστερά στην Ευρώπη και στην Κύπρο, έκανε λόγο για ιδεολογική νίκη και προεξοφλούσε αλλαγή πολιτικού κλίματος και συσχετισμών. Ο Ολάντ, έχοντας την ένθερμη υποστήριξη των δεξιών(στο σύνολο τους!) κυβερνήσεων του Νότου, προσέρχεται στη Σύνοδο του Ιουνίου, έχοντας τις αποσκευές του το «Σύμφωνο Ανάπτυξης». Ήταν η γαλλική απάντηση στο «Δημοσιονομικό Σύμφωνο», παρόλο που εκ των πραγμάτων ήταν περισσότερο διακηρυκτικού χαρακτήρα, αφού ουσιαστική ανάπτυξη χωρίς λεφτά δεν μπορούσε να υπάρξει. Όπως σημείωνα σε σχετικό άρθρο, για να βγει η Ευρώπη από την κρίση, θα έπρεπε «να υπάρξει κάποιας μορφής αμοιβαιοποίηση του χρέους». Για παράδειγμα, η πρόταση για έκδοση ευρω-ομολόγων εκινείτο προς αυτή την κατεύθυνση. Η γερμανική αντιπρόταση ήταν πως για να υπάρξει αμοιβαιοποίηση του χρέους θα έπρεπε να προηγηθεί «κάποιας μορφής αμοιβαιοποίηση κυριαρχίας» (π.χ. Υπερ-επίτροπος Οικονομικών και έλεγχος εθνικών προϋπολογισμών). Κάτι τέτοιο όμως προσέκρουε, πριν και πάνω απ’ όλα, στην παραδοσιακά αρνητική στάση των Γάλλων (βλ. Η κρίση χρέους και η ψυχολογική διάλυση της Ευρώπης, άρθρο Χρ. Φωκαϊδη, 8 Ιουλ.2012 ).

Τελικά, το «Σύμφωνο Ανάπτυξης» εγκρίθηκε αφού και η αριστερή αντιπολίτευση στη Γερμανία απειλούσε πως σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα ενέκρινε τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ΕΜΣ), που απαιτούσε συνταγματική πλειοψηφία 2/3 στη Γερμανική Βουλή. Η πραγματική όμως μάχη δεν ήταν για το «Σύμφωνο Ανάπτυξης». Ήταν ακριβώς για τον ΕΜΣ και πιο συγκεκριμένα για τη δυνατότητα απευθείας ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Υπό το φως του κινδύνου κατάρρευσης της Ισπανικής οικονομίας και υπό την απειλή αποχώρησης από τη Σύνοδο του Ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Μόντι, η Γερμανία συγκατάνευσε σε μια καταρχήν συμφωνία, που έδινε τη δυνατότητα απευθείας ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών από τον ΕΜΣ. Κάποιοι – και εδώ στην Κύπρο – ισχυρίστηκαν τότε ότι η απόφαση άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο αναδρομικής ισχύος. Η ουρά που υπήρχε, όμως, στη συμφωνία ήταν δηλωτική των προθέσεων της Γερμανίας. Η παρέμβαση του ΕΜΣ θα ήταν δυνατή μόνο αφού θεσπισθεί αποτελεσματικός ενιαίος μηχανισμός τραπεζικής εποπτείας! Καθιστούσε, δηλαδή, την τραπεζική εποπτεία προϋπόθεση της απευθείας ανακεφαλαιοποίησης. Μόντι και Ολάντ μπορεί να κέρδισαν, για λίγο, τις εντυπώσεις της Συνόδου. Η Μέρκελ όμως είχε κρατήσει την ουσία!

Εκείνη την περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μάλιστα δημόσια σχέδιο το οποίο προέβλεπε κοινούς κανόνες παρέμβασης για τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα καθώς και μέτρα που θα απέτρεπαν την ανάγκη για πακέτα διάσωσης με χρήματα των φορολογουμένων. Πιο συγκεκριμένα, το σχέδιο προνοούσε πως το κόστος της αναδιάρθρωσης των τραπεζών θα μετατοπιζόταν στους μετόχους, στους πιστωτές και στους υπαλλήλους ενώ έδινε, μεταξύ άλλων, ευρείες εξουσίες στις εθνικές αρχές να αποκτήσουν τον έλεγχο μιας τράπεζας που καταρρέει και να προβούν σε πώληση του συνόλου ή μέρους της τράπεζας (Σχέδιο Οδηγίας, 6 Ιουνίου 2012, 2012/0150, COD). Διαβάζοντας το σχέδιο, μπορεί κανείς εύκολα να κατανοήσει πως το πλαίσιο όλων όσων προνοούνταν στο πολυσέλιδο νομοσχέδιο που εσπευσμένα ψήφισε η Κυπριακή Βουλή την Παρασκευή 22 Μαρτίου 2013, είχε ήδη παρουσιαστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον Ιούνιο του 2012 (σημειώστε εδώ τη δήλωση του Διοικητή της ΚΤ ότι «κρατήσαμε τη Λαϊκή στον αναπνευστήρα για εννέα μήνες μέχρι να γίνουν εκλογές»!)

Το Κυπριακό Μνημόνιο και οι Ρώσοι ολιγάρχες: Εξάγοντας την προεκλογική ατζέντα

Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2012, η Κύπρος που για πρώτη φορά αναλάμβανε την Ευρωπαϊκή Προεδρία, εκαλείτο ταυτόχρονα να διαχειριστεί τις διαπραγματεύσεις για τον καταρτισμό και την κατάληξη σε συμφωνία για το δικό της Μνημόνιο. Γρήγορα, όμως, αυτό που στους απλούς πολίτες ήταν προφανές, δεν θα μπορούσε να μην ήταν προφανές και για την Τρόικα. Η Κυπριακή κυβέρνηση, που στην πραγματικότητα σύρθηκε στο να προσφύγει για στήριξη από τον ΕΜΣ, μετά τις δραματικές συστάσεις του Διοικητή της ΚΤ, επιχειρεί με κάθε τρόπο να καθυστερήσει την υπογραφή συμφωνίας για μετά τις προεδρικές εκλογές. Δεν υπάρχει άλλο προηγούμενο στην Ευρώπη, όπου οι διαπραγματεύσεις με την Τρόικα κράτησαν τόσους μήνες.

Την ίδια ώρα, βεβαίως, η προεκλογική εκστρατεία στην Κύπρο έχει μπει στα βαθιά. Η κυβέρνηση Χριστόφια επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους –και εντός και εκτός Κύπρου – πως το κύριο πρόβλημα της Κύπρου είναι οι τράπεζες! Το πρόβλημα, όπως είχε υποδείξει εύστοχα ο Σταύρος Ζένιος ήταν δίδυμο και ανατροφοδοτούσε ένα φαύλο κύκλο μεταξύ δημοσίου και τραπεζικού τομέα. Ο τρόπος, ωστόσο, που εξωτερικεύσαμε το πρόβλημα μας στην Ευρώπη, έδωσε τη δυνατότητα σε άλλες χώρες και κυρίως στους δανειστές μας, να το εντάξουν, με το δικό τους τρόπο, στη δική τους εσωτερική πολιτική ατζέντα. Στη Γερμανία, μετά από διαρροή εγγράφου των Γερμανικών Μυστικών Υπηρεσιών στο περιοδικό Der Spiegel, στο οποίο παρουσιαζόταν η Κύπρος ως φορολογικός παράδεισος ξεπλύματος «βρώμικου» χρήματος, η αριστερή αντιπολίτευση προειδοποιεί την κυβέρνηση Μέρκελ, ότι δεν πρόκειται να δεχθεί οι Γερμανοί φορολογούμενοι να πληρώνουν για να σώσουν τις «βρώμικες» καταθέσεις Ρώσων ολιγαρχών (ας σημειωθεί εδώ παρενθετικά πως δεν υπάρχει γραμμική σχέση συμφερόντων μεταξύ Ρώσων ολιγαρχών στη Κύπρο και Κρεμλίνου. Για τον ρόλο, όμως, της Ρωσίας σε σχέση με το Κυπριακό Μνημόνιο και τις ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις στα ζητήματα ενέργειας θα χρειαζόταν ξεχωριστή ανάλυση).

Μετά το Νοέμβριο, αφού κλείνει πλέον το τρίτο Ελληνικό Μνημόνιο από την κυβέρνηση Σαμαρά, και αρχίζει σιγά-σιγά να σταθεροποιείται η κατάσταση στην Ελλάδα, παρατηρείται μια έξαρση προπαγάνδας εναντίον της Κύπρου που μεταφέρεται και σε άλλες χώρες. Είναι ενδεικτικό πως ο Υπουργός Οικονομικών της σοσιαλιστικής κυβέρνησης της Γαλλίας Πιερ Μοσκοβισί, θα κάνει λόγο αργότερα για οικονομία-καζίνο στην Κύπρο. Το κλίμα επιβαρύνεται ακόμα περισσότερο, όταν η κυπριακή κυβέρνηση επιχειρεί «να κάνει παιγνίδι» με τη Μόσχα, αποσκοπώντας σε διμερή συμφωνία για νέο δάνειο. Σε πρώην χώρες του Ανατολικού Μπλοκ, όπως και στη Φινλανδία (βλ. όρο Φινλαδοποίησης στις Διεθνείς Σχέσεις), τα ζητήματα που έχουν να κάνουν τη Ρωσία επαναφέρουν ψυχροπολεμικά σύνδρομα, που εύκολα κινητοποιούν αντι-ρωσικά αισθήματα στην κοινή γνώμη. Οι Κύπριοι βουλευτές έτρεχαν να πείσουν ευρωπαϊκά κοινοβούλια, έχοντας υπό μάλης παλαιότερες εκθέσεις της Moneyval που καταδείκνυαν ότι, στη χειρότερη περίπτωση, στην Κύπρο δεν γινόταν κάτι διαφορετικό απ’ ότι γίνεται αλλού στην Ευρώπη. Το παιγνίδι όμως ήταν πολιτικό… και είχε πλέον χαθεί!

 

Το «Χριστουγεννιάτικο δώρο» της Κυπριακής Προεδρίας και η κατίσχυση του Γερμανικού άξονα

Η καθυστέρηση που επιχειρούσε η κυπριακή κυβέρνηση ήταν φαίνεται βολική για όλους, ιδιαίτερα όμως για τη Γερμανία που καθοδηγούσε τις εξελίξεις. Την ίδια ώρα που το ΔΝΤ επαναλάμβανε τη θέση ότι δεν επιθυμεί να επιβαρυνθεί οικονομικά συμμετέχοντας σε νέα πακέτα διάσωσης στην Ευρώπη και πως οι τράπεζες θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν από τον ΕΜΣ, το Βερολίνο, υπό τον κίνδυνο τυχόν ατυχήματος σε μεγάλη χώρα του Νότου, επιχειρεί να συγκεκριμενοποιήσει το πλαίσιο απόφασης του Ιουνίου του 2012. Στόχος, η μετάθεση του χρόνου εφαρμογής της εποπτικής αρχής και άρα ανάληψης δράσης από τον ΕΜΣ για απευθείας ανακεφαλαιοποίηση, όσο το δυνατό αργότερα. Κόκκινη γραμμή για τους Γερμανούς αποτελεί και το ποιες τράπεζες θα τεθούν υπό ευρωπαϊκή εποπτεία. Το Βερολίνο δεν θέλει να περάσει υπό ευρωπαϊκή δικαιοδοσία η εποπτεία των περιφερειακών της τραπεζών (Landesbanken), οι οποίες ελέγχονται για ριψοκίνδυνες διεθνείς δραστηριότητες.

Στο κρίσιμο ραντεβού του Δεκεμβρίου του 2012, οι Γερμανοί κατοχυρώνουν πλήρως τις βασικές τους θέσεις. Η συμφωνία χαρακτηρίζεται από όλους ιστορική. Μάλιστα, ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών, κ. Σιαρλή, μετά τη τελευταία σύνοδο του Ecofin στην οποία προέδρευσε, τη χαρακτήρισε ως ένα «Χριστουγεννιάτικο δώρο για τους πολίτες της Ευρώπης». Στην πραγματικότητα, όμως, η συμφωνία επισφράγιζε την κατίσχυση του Γερμανικού Άξονα. Η Γαλλία του Ολάντ, ο οποίος έξι μήνες μετά από την εκλογή του κατέγραφε ιστορικά χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας, αναγκάζεται σε άτακτο συμβιβασμό έχοντας να αντιμετωπίσει εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες στο εσωτερικό. Αξίζει να σημειωθεί πως απηχώντας τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, o Economist, παρουσιάζοντας στο εξώφυλλο μια δέσμη από γαλλικές μπαγκέτες έτοιμες να εκραγούν, έγραφε στις 21 Νοεμβρίου 2012 πως «η κρίση στη Γαλλία μπορεί να χτυπήσει ακόμα και στις αρχές του νέους έτους και πως «ο Ολάντ δεν έχει πολύ χρόνο για να απενεργοποιήσει τη βόμβα στην καρδιά της Ευρώπης».

Με την Ισπανία σε ειδικό καθεστώς προκειμένου να δέχεται ενέσεις ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με την Ιταλία να μοιάζει με ακυβέρνητο καράβι μετά την παραίτηση Μόντι και με 3 χώρες της περιφέρειας (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ελλάδα) να βρίσκονται σε προγράμματα στήριξης και άρα να μην έχουν καμιά διαπραγματευτική δύναμη, ο Γερμανικός Άξονας των χωρών-δανειστών, επέβαλε πλήρως τις βασικές του θέσεις. Η έναρξη της άσκησης ενιαίας και άμεσης εποπτείας των τραπεζών της Ευρωζώνης, προκειμένου να καταστεί εφικτή η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών μετατίθεται στο 2014. Στο μεταξύ εκαλείτο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ετοιμάσει κανόνες για την εναρμόνιση των εθνικών μηχανισμών εξυγίανσης των τραπεζών και εγγύησης των καταθέσεων κάτω των 100,000 εντός του 2013. Αυτά συνιστούσαν προϋποθέσεις για τη λειτουργία της Τραπεζικής Ένωσης. Συνεπώς, η μη εφαρμογή τους, με όρους «γερμανικούς», θα μπορούσε δυνητικά να μεταθέσει ακόμα περισσότερο το νέο ορόσημο του 2014, αναλόγως των εξελίξεων.

Το στρατηγικό αδιέξοδο της Κύπρου: Από το bail-out στο bail-in

Στην Κύπρο η συζήτηση ως προς το κατά πόσο είναι ή όχι βιώσιμο το κυπριακό χρέος συνεχιζόταν, με το ΔΝΤ να δηλώνει ότι δεν θα συμμετάσχει σε πακέτο διάσωσης, αν το χρέος δεν είναι βιώσιμο. Τελικές αποφάσεις παραπέμπονται μετά τις εκτιμήσεις της PIMCO, οι οποίες θα καταδείκνυαν τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των κυπριακών τραπεζών. Την ίδια περίοδο, διάφορα διεθνή οικονομικά έντυπα κάνουν λόγο για ενδεχόμενο κούρεμα καταθέσεων στην Κύπρο. Πολλοί εκτιμούν πως πρόκειται για στοχευμένη προσπάθεια που ήθελε να οδηγήσει ρωσικά κεφάλαια εκτός Κύπρου. Άλλοι θεωρούν την Κύπρο ως μια καλή ευκαιρία να δοκιμαστεί ένα bail-in (διάσωση από μέσα). Η λογική του bail-in παρουσιάζεται για πρώτη φορά στις αρχές του 2010 και στηρίζεται στη λογική ότι οι προβληματικές τράπεζες θα πρέπει να σώζουν οι ίδιες τους εαυτούς τους (βλ. Περιοδικό Economist, «Από το bail-out στο bail-in», 28 Ιαν. 2010). Αυτή η προσέγγιση, ότι δηλαδή δεν πρέπει οι φορολογούμενοι να αναλαμβάνουν τη διάσωση τραπεζών, άρχισε να περνά σε έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όμως έχουμε ήδη σημειώσει, από τον Ιούνιο του 2012.

Τον Ιανουάριο του 2013 εκλέγεται ως νέος πρόεδρος του Eurogroup, o Ολλανδός Γερούν Νταϊσελμπλούμ, προς αντικατάσταση του Λουξεμβουργιανού Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος στις τελευταίες του δηλώσεις, πριν παραδώσει τη σκυτάλη, τόνιζε την ανάγκη ο ΕΜΣ να μπορεί να αντιμετωπίσει όχι μόνο χρέη του μέλλοντος αλλά και τα χρέη του παρελθόντος! Σε εντελώς διαφορετική γραμμή, ο νέος πρόεδρος του Eurogroup (προερχόμενος από το Εργατικό Κόμμα!), είχε δοκιμάσει όντας υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας, μια μορφή bail-in στη χώρα του, μέσα από κούρεμα των ομολογιούχων μειωμένης εξασφάλισης, μετά την κρατικοποίηση της Ολλανδικής τράπεζας SNS Reaal.

Η νέα κυβέρνηση της Κύπρου αναλαμβάνει καθήκοντα μόλις την 1η Μαρτίου 2013 και σε δύο βδομάδες καλείται να πάει σε διαπραγμάτευση στο Eurogroup, μη έχοντας στην ουσία πραγματικά περιθώρια διαπραγμάτευσης. Από τη στιγμή που στην ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη, είχε εξασφαλιστεί η πλειοψηφία των 2/3 που απαιτείτο για διακοπή παροχής του ELA, η κυπριακή πλευρά βρισκόταν με την πλάτη στο τοίχο. Η διαπραγμάτευση δεν γινόταν με τους εταίρους αλλά με το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και τη Γερμανία, και με διευκολυντές (facilitators) τους προέδρους του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Άλλωστε είναι ενδεικτικό ότι το ουσιαστικό μέρος της συμφωνίας για την Κύπρο είχε κλείσει στη διαπραγμάτευση μεταξύ του προέδρου Αναστασιάδη και των πιο πάνω και όχι εντός της Συνόδου του Eurogroup.

Η Γερμανία, έχοντας κατοχυρώσει τις θέσεις της μέσα από την απόφαση του Δεκεμβρίου, ανησυχούσε πλέον μόνο για τυχόν άτακτη απειλή κατάρρευσης, πρωτίστως της Ισπανίας ή της Ιταλίας. Γι’ αυτό και η μικρή Κύπρος βόλευε να χρησιμοποιηθεί ως ένα πείραμα αλλά και για να στείλει ένα σαφές μήνυμα: Πρώτα υποβάλλεστε σε διαδικασία εξυγίανσης και μετά τίθεται σε εφαρμογή η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ο ΕΜΣ θα χρησιμοποιηθεί για νέα χρέη και όχι παλιά! Αν συμβεί ατύχημα στο δρόμο, υπάρχει ο τρόπος... μπορείτε να λύσετε το πρόβλημα μόνοι σας, όπως έπραξε και η Κύπρος!

Στην πραγματικότητα η Γερμανία, με τη βοήθεια της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Ολλανδίας, κατά τη διάρκεια της Κυπριακής προεδρίας, όχι μόνο κατάφεραν να μεταθέσουν την έναρξη της λειτουργίας της Ενιαίας Τραπεζικής Αρχής το 2014, αλλά επέβαλαν de facto την εξυγίανση όλων των τραπεζών, με γερμανικούς όρους, πριν την έναρξη λειτουργίας του ΕΜΣ.

 

Συμπερασματικές Παρατηρήσεις

Με βάση τα πιο πάνω καταλήγω συνοπτικά σε μερικές συμπερασματικές παρατηρήσεις:

1. Για οικονομικούς αλλά και για πολιτικούς λόγους (όπως προκύπτει από την ανάλυση πιο πάνω), η προσφυγή της Κύπρου στο Μηχανισμό Στήριξης θα έπρεπε να γίνει νωρίτερα της απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου του 2012, όπου άρχισε να κλείνει η προοπτική, το όποιο νέο πακέτο διάσωσης να περιλαμβάνει και την ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών. Αν παίρναμε έγκαιρα μέτρα και μπαίναμε νωρίς σε μνημόνιο, αντί του ρωσικού δανείου, σήμερα θα ετοιμαζόμαστε να βγούμε από το μνημόνιο, με εξαιρετικά μικρότερες απώλειες.

2. Η Κύπρος θα έπρεπε να διαπραγματευθεί το δικό της πακέτο διάσωσης μαζί με μια άλλη χώρα. Μικρές χώρες, όπως η Κύπρος, δεν έχουν διαπραγματευτική ισχύ, αν κινούνται μόνες τους. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς, για να υποστηρίξει πως αν οι κυβερνήσεις Κληρίδη-Σημίτη δεν είχαν διασυνδέσει την κυπριακή αίτηση ένταξης με την ένταξη άλλων 9 χωρών, η Κύπρος δεν θα γινόταν ποτέ αποδεκτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3. Είναι προφανές ότι απόφαση για την Κύπρο κινείται σε μη χαρτογραφημένα θεσμικά μονοπάτια. Δικαίως, λοιπόν, έχει λεχθεί πως η Κύπρος χρησιμοποιείται αυτή τη στιγμή και ως πειραματόζωο που δοκιμάζει τις αντοχές του συστήματος. Ταυτόχρονα όμως δοκιμάζεται και η δημοκρατική του νομιμότητα, όπως εύστοχα παρατηρούσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε ψήφισμα του τον περασμένο Σεπτέμβριο (Ψήφισμα ΕΚ 13ης Σεπτ.2012). Δυστυχώς, οι δομικές αδυναμίες και τα δημοκρατικά ελλείμματα της Ε.Ε., όπως μεγεθύνονται στην εποχή της κρίσης χρέους, αντί να οδηγούν στη μεταρρύθμιση και εκδημοκρατισμό της Ευρώπης, οδηγούν στη δαιμονοποίηση της («Η μεταρρύθμιση ως απάντηση στη κρίση και η κρίση ηγεσίας στην Ευρώπη», άρθρο Χρ. Φωκαϊδη, 14 Δεκεμβρίου)

4. Τέλος, οι μικρές χώρες στο διεθνές σύστημα δεν έχουν την πολυτέλεια να κινούνται από τη μια σφαίρα επιρροής στην άλλη. Στην Κύπρο, το πληρώσαμε αυτό ακριβά τη δεκαετία του ‘60 και του ‘70. Η Κύπρος, για λόγους που δεν μπορούν να αναλυθούν εδώ, γεωστρατηγικά εμπίπτει στο δυτικό-ευρωπαϊκό πλαίσιο συμφερόντων. Οι παραδοσιακά καλές σχέσεις με τη Ρωσία είναι εξαιρετικά χρήσιμες και αναγκαίες, από τη στιγμή που δεν περνούν κάποιες γραμμές. Με τον πιο επώδυνο τρόπο, έχουμε αντιληφθεί το τελευταίο διάστημα πως όταν συμβεί αυτό, ούτε η ίδια η Ρωσία δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει περισσότερο!

 

Flickr Feed

Τετ, 12 Δεκ 2018

Ομιλία Προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού κ. Αβέρωφ Νεοφύτου στην Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων για τον Προϋπολογισμό του 2019

 Τετάρτη, 12 Δεκεμβρίου 2018, Βουλή των Αντιπροσώπων

 

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων,

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Είμαστε ενώπιον της κορυφαίας πράξης του κοινοβουλίου. Αυτής της συζήτησης και ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού. Μιας συζήτησης που φυσιολογικά θα έπρεπε να στρέφεται αποκλειστικά στην οικονομία, στην ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία.

Όμως οι καταστάσεις υπαγορεύουν εδώ και δεκαετίες  η συζήτηση να περιστρέφεται και στο εθνικό μας πρόβλημα. Γιατί ακόμη η πατρίδα μας παραμένει μοιρασμένη και υπό κατοχή με τα οράματα του κυπριακού Ελληνισμού ανεκπλήρωτα.

Για 44 χρόνια τώρα ο μαρτυρικός τόπος μας και ο κυπριακός λαός, βιώνουν τις τραγικές συνέπειες της βάρβαρης τουρκικής εισβολής.

Πρόσφατα φίλος δημοσιογράφος μου έθεσε το εξής: Ήτανε 28 ετών το 1974 - πρόσφυγας από την Αμμόχωστο – και όντας 73 ετών σήμερα, με ρώτησε εάν πιστεύω πως υπάρχει περίπτωση να λυθεί το Κυπριακό προτού φύγει από την ζωή.

Αυτή η απλή ερώτηση περιγράφει την τραγική πραγματικότητα του Κυπριακού μετά από 44 χρόνια βίαιης διαίρεσης της πατρίδας μας. Ταυτόχρονα, αυτή η απλή ερώτηση τίθεται σε μια συγκυρία κατά την οποία τα δεδομένα, όπως διαμορφώνονται αναδεικνύουν τους σοβαρούς κινδύνους της μη λύσης, αλλά και μιας κακής λύσης.

Όσο ο χρόνος κυλά ατελέσφορα, τόσο ψηλώνουν τα εμπόδια στη δρόμο της σωστής λύσης και της επανένωσης. Η αδράνεια και η στασιμότητα μόνο την Τουρκία βολεύουν. Η Τουρκία παγιώνει τα τετελεσμένα της κατοχής: Οι έποικοι αυξάνονται, τα κατοχικά στρατεύματα ριζώνουν, οι περιουσίες των προσφύγων ξεπουλιούνται, οι γενιές που είχαν βιώματα από την κοινή συμβίωση Ε/κ-Τ/κ φεύγουν, και η τουρκοκυπριακή κοινότητα μετατρέπεται σε προέκταση της τουρκικής κοινωνίας. Με όλες τις παθογένειες που κάτι τέτοιο συνεπάγεται.

Στην ελληνοκυπριακή πλευρά δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε, ότι η παρούσα ευημερία και το αίσθημα ασφάλειας που βιώνουμε είναι εύθραυστα χωρίς την επίτευξη μιας λειτουργικής λύσης. Στη δική μας περίπτωση η διαίρεση μπορεί να αποτελέσει, μελλοντικά, πηγή νέων συγκρούσεων. Γι’ αυτό αποτελεί καθήκον μας να καταλήξουμε σε μια λειτουργική και άρα βιώσιμη λύση, η οποία όμως – και αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο - δεν θα αποτελέσει πηγή νέων συγκρούσεων, αλλά πηγή ευημερίας και ειρήνης. Μια λύση η οποία θα επανενώνει τη χώρα και τον λαό και θα μας επιτρέπει να οικοδομήσουμε μια κοινή πατρίδα συνεργασίας και σταθερότητας. 

Είναι για αυτό που ως Δημοκρατικός Συναγερμός πιστεύουμε ότι ο μοναδικός εφικτός δρόμος για την εξεύρεση μιας τέτοιας λύσης είναι οι διαπραγματεύσεις στη συμφωνημένη βάση της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Για πολλούς Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, η ΔΔΟ μπορεί να μην είναι η ιδανική λύση. Είναι όμως το μοναδικό μέχρι σήμερα συμφωνημένο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να συναντηθούν οι ανησυχίες και οι προσδοκίες των δύο κοινοτήτων.

Αν εγκαταλείψουμε αυτό το συμφωνημένο πλαίσιο, τη ΔΔΟ, θα μας μείνει η παγίωση των τετελεσμένων που θα οδηγήσει στην ολοκληρωτική τουρκοποίηση των κατεχομένων και στην ενίσχυση των κινδύνων που απειλούν την επιβίωση των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων.

 

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Στον τελευταίο κύκλο συνομιλιών έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, όπως άλλωστε καταγράφεται και στις εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Μεταξύ άλλων, συμφωνήσαμε ότι η λύση θα είναι συμβατή με την ευρωπαϊκή υπόσταση της Κύπρου και αναγνωρίστηκε το αναφαίρετο δικαίωμα στην περιουσία. Είναι αλήθεια ότι είναι αδύνατο να επιστρέψουν όλοι οι πρόσφυγες στις περιουσίες τους. Εκεί όπου όμως αυτό δεν είναι δυνατό, συζητούνται πολύ συγκεκριμένοι τρόποι αποκατάστασης τους, αφού για πρώτη φορά η τουρκική πλευρά αποδέχεται το αναφαίρετο δικαίωμα στην ιδιοκτησία.

Διασφαλίσαμε την ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση σε όλη την επικράτεια της Κύπρου μετά τη λύση, ενώ βρεθήκαμε σε ακτίνα συμφωνίας στο εδαφικό με την κατάθεση χαρτών από τις δύο πλευρές. Συμφωνήσαμε την πληθυσμιακή αναλογία των δύο κοινοτήτων μετά την λύση σε 4:1, όπως ήταν περίπου πριν από την εισβολή.

Και ως επιστέγασμα, είχαμε την κατάθεση του Πλαισίου του Γενικού Γραμματέα στο Κραν Μοντανά, το οποίο αναδεικνύει τη σημασία και την ανάγκη να γίνει η Κύπρος ένα φυσιολογικό κράτος.

Η κορύφωση των προσπαθειών στο Κραν Μοντανά, δυστυχώς δεν είχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οι ειλικρινείς προσπάθειες του Προέδρου Αναστασιάδη προσέκρουσαν στην άρνηση της Τουρκίας να αποδεχθεί ότι στον 21ο αιώνα δεν έχουν θέση προστάτες, εγγυητές και κατοχικά στρατεύματα.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ορθώς επανέλαβε αρκετές φορές την ετοιμότητα του να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, στη βάση του πλαισίου Γκουτέρες. Πρέπει να συνεχίσουμε με κάθε ευκαιρία να επαναλαμβάνουμε τη βούληση μας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και να ζητούμε την ενεργοποίηση του διεθνούς παράγοντα για να πειστεί και η τουρκική πλευρά να πράξει το ίδιο.

Ιδιαίτερα τώρα που σε τρεις ημέρες αναμένεται η άφιξη της απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Τζέιν Χολ Λούτ, στην Κύπρο για καθορισμό των όρων αναφοράς προκειμένου να ξεκινήσουν ξανά οι διαπραγματεύσεις. Αυτό υπογραμμίζει την κρισιμότητα των στιγμών, καθώς αποτελούν προϋπόθεση για τη δημιουργία πιθανοτήτων αποτελεσματικού διαλόγου.

Η πρόσφατη έκθεση του Γενικού Γραμματέα, επιβεβαιώνει την άποψη πως το αμέσως επόμενο διάστημα θα κριθεί η δυνατότητα επανέναρξης των διαπραγματεύσεων. Είναι κρίσιμο σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία η ελληνοκυπριακή πλευρά να επιβεβαιώσει την εκτίμηση των Ηνωμένων Εθνών πως η προοπτική για επίτευξη μιας συνολικής λύσης παραμένει ζωντανή.

Είναι για αυτό τον λόγο που εμείς έχουμε θέσει ως κύρια προτεραιότητα την ενίσχυση της προσπάθειας για επανέναρξη του διαλόγου. Με συνεχείς επαφές εντός και εκτός Κύπρου, με ξένους διπλωμάτες και αξιωματούχους, αλλά και με τους Τ/κ συμπατριώτες μας πολιτικούς.

To μήνυμα μας είναι απλό και ξεκάθαρο: Θέλουμε την επανένωση της χώρας μας. Πιστεύουμε ότι τα οφέλη από μια σωστή και λειτουργική λύση μπορεί να είναι πολύ περισσότερα και για τους Ελληνοκύπριους και για τους Τουρκοκύπριους, αλλά και για την περιοχή ευρύτερα, από το εύθραυστο status quo.

 

Κυρίες και Κύριοι συνάδελφοι,

Θα ήθελα παράλληλα να αναφερθώ και στην εισήγηση του Προέδρου της Δημοκρατίας για αποκέντρωση από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στις συνιστώσες πολιτείες εκείνων των αρμοδιοτήτων που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών. Μια εισήγηση με την οποία ως Δημοκρατικός Συναγερμός συμφωνούμε.

Μια σημαντική μερίδα συμπολιτών μας εύλογα ανησυχούν για τη λειτουργικότητα της λύσης και για τις αλλαγές που αυτή μπορεί να φέρει στην καθημερινότητα τους. Ούτε τους αδικώ, ούτε τους επικρίνω. Συγκρίνουν αυτό που βιώνουν σήμερα, όσο εύθραυστο και αν είναι, με το άγνωστο μιας λύσης.

Για να είμαστε πραγματιστές, μια συμφωνία στο κυπριακό ποτέ δεν θα μετατραπεί σε λύση του κυπριακού εάν δεν ψηφισθεί από την πλειοψηφία και των δύο κοινοτήτων.

Αυτών λεχθέντων, επιβάλλεται να δούμε το σκεπτικό της αποκέντρωσης εξουσιών. Οι ελληνοκύπριοι ανησυχούν ότι το ζήτημα της μιας θετικής ψήφου των Τουρκοκυπρίων μπορεί να οδηγήσει την κεντρική κυβέρνηση σε αδιέξοδα, όπως το 1963. Οι Τουρκοκύπριοι ανησυχούν ότι χωρίς αποτελεσματική συμμετοχή, οι Ελληνοκύπριοι θα έχουν το απάνω χέρι, επειδή θα μείνουν με την Κυπριακή Δημοκρατία όπως το 1963 και οι τουρκοκύπριοι απομονωμένοι.

Εάν διατηρήσουμε λοιπόν στο ομόσπονδο κράτος εκείνες τις εξουσίες και αρμοδιότητες οι οποίες διασφαλίζουν τα σημαντικά, δηλαδή:

  • την ενότητα και ασφάλεια του κράτους,
  • την μία κυριαρχία,
  • την μία ιθαγένεια,
  • τη μία διεθνή προσωπικότητα,
  • την πρακτική εφαρμογή του δικαιώματος στις 4 βασικές ελευθερίες σε όλη την επικράτεια της Κύπρου,
  • την ενιαία οικονομία,
  • το ενιαίο νόμισμα,
  • τη μια Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,
  • τον ένα εναέριο χώρο,

η αποκέντρωση στις συνιστώσες πολιτείες των υπόλοιπων εξουσιών όχι μόνο θα ενισχύσει τη λειτουργικότητα του κράτους - αφού θα περιορισθούν τα σημεία τριβής - αλλά θα ενισχύσει και το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών. Περιορίζοντας τα σημεία πιθανής τριβής, διασφαλίζεται ότι η καθημερινότητα των πολιτών δεν θα διαφοροποιηθεί μετά τη λύση.

Στόχος της αποκέντρωσης δεν είναι η αναίρεση της πολιτικής ισότητας των δύο κοινοτήτων όπως αυτή περιγράφεται στη συμφωνημένη βάση των διαπραγματεύσεων. Εμείς υιοθετούμε τη θέση στο Πλαίσιο Γκουτέρες, σύμφωνα με την οποία το θέμα της αποτελεσματικής συμμετοχής πρέπει να συζητηθεί περισσότερο σε ότι αφορά το ζήτημα της μιας θετικής ψήφου, το πότε, κάτω από ποιες συνθήκες και σε ποια σώματα ασκείται, καθώς και οι σχετικοί μηχανισμοί επίλυσης αδιεξόδων.

 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Βρισκόμαστε μπροστά στην προοπτική ανακάλυψης σημαντικών ποσοτήτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ. Αυτή η προοπτική μπορεί να αποτελέσει ευλογία για όλο τον κυπριακό λαό, ιδιαίτερα εάν αποτελέσει το καύσιμο για την εξεύρεση λύσης του κυπριακού.

Οι βάσεις έχουν τεθεί: Στις διαπραγματεύσεις για το κυπριακό έχει ήδη συμφωνηθεί ότι τα έσοδα από το φυσικό αέριο θα ανήκουν στην κεντρική κυβέρνηση. Επιπλέον, έχει σχεδόν συμφωνηθεί και ο τρόπος που θα μεταφέρονται αυτά τα έσοδα από την κεντρική κυβέρνηση στις συνιστώσες πολιτείες.

Συνεπώς, εάν εξευρεθεί λύση και ικανοποιητικές ποσότητες υδρογονανθράκων, το σύνολο του κυπριακού λαού μπορεί να ωφεληθεί και η Κύπρος να διαδραματίσει ένα σημαντικό περιφερειακό ρόλο.

Η εξεύρεση λύσης όμως δεν μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για να προχωρήσουμε με τους ενεργειακούς μας σχεδιασμούς. Η κυβέρνηση, πολύ ορθά, προχωρεί κανονικά με τους σχεδιασμούς αυτούς, παρά τις απειλές και τις παρενοχλήσεις από τουρκικής πλευράς. Η ξεκάθαρη στήριξη των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας για εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες και από την πλειοψηφία των γειτόνων μας στην περιοχή είναι πολύ σημαντική.

Οι παρενοχλήσεις και οι παράνομες προκλήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, δεν πρόκειται να εκλείψουν χωρίς λύση του Κυπριακού. Ούτε και θα πρέπει να αναμένουμε ότι η Τουρκία θα μείνει απαθής, παρακολουθώντας μας να μετατρεπόμαστε σε ενεργειακό κόμβο. Θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, να μην παρασυρθούμε στο παιχνίδι των εντάσεων που επιδιώκει η Άγκυρα. Διαφορετικά, διατρέχουμε τον κίνδυνο να μετατρέψουμε τον φυσικό μας πλούτο, από ευλογία σε κατάρα.

Εάν όλες οι πολιτικές δυνάμεις συμφωνούμε ότι βρισκόμαστε στο πιο κρίσιμο ίσως σταυροδρόμι στην ιστορία του Κυπριακού και συνεπώς στην ιστορία της πατρίδας μας, αποτελεί υποχρέωση μας, ιστορική μας ευθύνη, να επιδιώξουμε τη μεγαλύτερη δυνατή ενότητα στο εσωτερικό. Να περιορίσουμε τις αντεγκλήσεις και τη μονοπώληση του πατριωτισμού.

Σε αυτή την εθνική αποστολή χρειάζεται η συμβολή όλων των πολιτικών δυνάμεων. Διότι κανένας Πρόεδρος δεν θα μπορέσει να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση και να επιτύχει μια συμφωνία που θα νοιώθει ότι είναι κατάλληλη για την Κύπρο και αποδεκτή από τους πολίτες, αν δεν τύχει της απαραίτητη στήριξης από τις πολιτικές δυνάμεις.

Η πατρίδα απαιτεί αυτές τις οριακές στιγμές εθνική ενότητα. Απαιτεί από όλους μας να εστιάσουμε στον εθνικό στόχο και να αφήσουμε στην άκρη τα δευτερεύοντα. Θέλω να είμαι ξεκάθαρος σε αυτό. Εθνική ενότητα δεν σημαίνει ομογνωμία. Η ειλικρινής διαφωνία και η διαφορετική άποψη, μπορούν και αυτές να προσφέρουν στον αγώνα μας. Και έτσι εμείς αντιμετωπίζουμε την κριτική και τις διαφορετικές απόψεις.  

Γιατί εν κατακλείδι η απάντηση που όλοι οφείλουμε να δώσουμε στον 73χρόνο Βαρωσιώτη φίλο που αγωνιά αν θα προλάβει τη λύση του κυπριακού, είναι ότι θα προσπαθήσουμε με τόλμη, αλλά και ευθύνη να παραδώσουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας μια Κύπρο απαλλαγμένη από τα λάθη του παρελθόντος το συντομότερο δυνατόν. Μια Κύπρο της ειρήνης, της συνεργασίας, της ευημερίας και της προκοπής.

 

Κυρίες και Κύριοι συνάδελφοι,

Ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων σήμερα βρίσκεται ο Προϋπολογισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας για το 2019. Ένας βιώσιμος, αναπτυξιακός και πλεονασματικός προϋπολογισμός.

Ένας προϋπολογισμός που εκφράζει την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Στόχος η εδραίωση της ανάπτυξης και η δημιουργία συνθηκών πλήρους απασχόλησης προς όφελος του συνόλου των πολιτών.

Ένας στόχος που είναι εφικτός με την προϋπόθεση ότι διατηρείται η μακροοικονομική σταθερότητα, η βιώσιμη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών, και η εύρυθμη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σημαντικό είναι επίσης η διατήρηση και ενίσχυση ευνοϊκού περιβάλλοντος για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσα από συνεχή μεταρρυθμιστική προσπάθεια.

Η εμπιστοσύνη εδραιώνεται πλέον στην Κυπριακή οικονομία. Οι ψηλοί θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης που παρουσιάζει η οικονομία και η βελτίωση που παρουσιάζουν οι μακροοικονομικοί και δημοσιονομικοί δείκτες είναι η απόδειξη.

Η οικονομία της Κύπρου συνεχίζει να ανθίζει καταγράφοντας ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 3,9% του ΑΕΠ για το πρώτο 9μηνο του 2018, ένα από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρώπη. Και καταγράφει δημοσιονομικό πλεόνασμα €850εκ για το πρώτο δεκάμηνο του 2018.

Παράλληλα, η ανεργία συνεχίζει την πτωτική της πορεία σε επίπεδα κάτω από το μέσο όρο της ευρωζώνης και βρίσκεται στο 7,3%. Είμαστε αισιόδοξοι ότι με τις σωστές πολιτικές που εφαρμόζει η κυβέρνηση, σύντομα θα επιτύχουμε συνθήκες πλήρους απασχόλησης. Το διαθέσιμο εισόδημα, η ιδιωτική κατανάλωση, η απασχόληση και οι επενδύσεις σταδιακά αυξάνονται.

Η εμπιστοσύνη επέστρεψε και στις αγορές. Τρεις διαδοχικές αναβαθμίσεις από διεθνείς οίκους αξιολόγησης που επαναφέρουν την Κύπρο σε επενδυτική βαθμίδα, μετά από 7 χρόνια στην κατηγορία «σκουπίδια». Αποτελούν ξεκάθαρο ψήφο εμπιστοσύνης στην Κυπριακή οικονομία, σηματοδοτώντας τη νέα εποχή της ανάπτυξης.

Η ενδυνάμωση και θωράκιση του τραπεζικού συστήματος συνέβαλε προς αυτή την κατεύθυνση. Η μεταφορά του 50% των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων εκτός ισολογισμού τραπεζών και η βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος ήταν οι δύσκολες αλλά καθοριστικές κινήσεις που συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων. Και έχουν ενισχύσει δραστικά τις προοπτικές για την οριστική αντιμετώπιση τους. Αλλά έχουμε ακόμη δρόμο να διανύσουμε.

Παρά την υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων κατά 5 μονάδες στο 34,1%, η περαιτέρω αποκλιμάκωση τους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση αλλά και στόχο για την εδραίωση και θωράκιση της βιώσιμής ανάπτυξης και συνθηκών χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Το Σχέδιο Εστία του οποίου η εφαρμογή προβλέπεται στον προϋπολογισμό ενώπιον μας, θα βοηθήσει στη ρύθμιση των ΜΕΔ με υποθήκη την πρώτη κατοικία του δανειολήπτη βάση κριτηρίων.

 

Αγαπητές και Αγαπητοί συνάδελφοι,

Το κράτος μας έχει ξανά τη δυνατότητα να κάνει πολιτικές με πραγματικό όφελος για τον πολίτη και να εκτελεί σημαντικά αναπτυξιακά έργα.

Βρισκόμαστε σήμερα σε συνθήκες ανάπτυξης λόγω των συνετών και ορθών πολιτικών της Κυβέρνησης. Πρωτίστως όμως οφείλεται στις θυσίες των πολιτών. Και στην υπεύθυνη στάση που τήρησαν οι κοινωνικοί εταίροι. Οφείλεται επίσης στην υπευθυνότητα που επέδειξαν τα κοινοβουλευτικά κόμματα, όπως το ΔΗΚΟ αλλά και άλλα, που στήριξαν κρίσιμες και σκληρές νομοθεσίες στη Βουλή. Δεν θα διστάσω ξανά να υπογραμμίσω αυτή την υπεύθυνη στάση που θέτει το καλό της χώρας πάνω από όλα.

Σε αυτές τις συνθήκες ανάπτυξης, είναι ώρα να επιστρέψουμε μέρισμα στην κοινωνία. Να πούμε έμπρακτα ευχαριστώ. Το πακέτο στήριξης €100εκ συνολικά που προωθούμε, προβλέπει:

  • Ψηφίσαμε ήδη τη μείωση του φόρου κατανάλωσης καυσίμων κατά 5 σεντ του ευρώ στο λίτρο για ένα συνολικό όφελος του Κύπριου πολίτη που ξεπερνά τα €50εκ
  • Αντίστοιχο σχέδιο ΕΣΤΙΑ για τους συνεπείς που εμπίπτουν στις κατηγορίες του ΕΣΤΙΑ ύψους €33εκ, και
  • Αύξηση €50 το μήνα σε χαμηλοσυνταξιούχους με μια συνολική παροχή ύψους €22εκ ετησίως.

 

Κύριε Πρόεδρε,

Είναι καθήκον μας η τοποθέτηση επί της ουσίας του αναπτυξιακού προϋπολογισμού της Κύπρου.

Ο αναπτυξιακός προϋπολογισμός που έχουμε μπροστά μας, έρχεται να ενισχύσει την ανοδική πορεία της οικονομίας μας. Κτίζοντας στο στέρεο υπόβαθρο που έχουμε πετύχει.

 

Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,

Τώρα είναι η ώρα να συνεχίσουμε στην πορεία των μεταρρυθμίσεων για ακόμα πιο σύγχρονο και φιλικό προς τους πολίτες κράτος.

Έχουμε μπροστά μας ένα προϋπολογισμό που θα επιτρέψει την υλοποίηση σημαντικών έργων και προγραμμάτων όπως επενδύσεις στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση, προώθηση έργων υποδομής, προώθηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων.

Ο προϋπολογισμός του 2019 σηματοδοτεί επίσης την έναρξη της λειτουργίας του Υφυπουργείου Τουρισμού, την εφαρμογή της πρώτης φάσης του ΓΕΣΥ, και την επίσημη έναρξη του θεσμού του Επικεφαλής Επιστήμονα στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης στις δομές διακυβέρνησης της Έρευνας και της Καινοτομίας.

Όραμα μας είναι ένα ποιοτικό κράτος που θα υπηρετεί, και δεν θα ταλαιπωρεί τους πολίτες. Ένα σύγχρονο κράτος φιλικό προς τις επιχειρήσεις, που παρέχει κίνητρα και επενδύει στην έρευνα και την καινοτομία. Ένα κράτος ψηφιακά μετασχηματισμένο, που θα ανοίγει δρόμους στη νεοφυή επιχειρηματικότητα και μέσα από την ανάπτυξη στηρίζει τις ευάλωτες ομάδες. Που στηρίζει και ενδυναμώνει την προοπτική των δυναμικών τομέων της οικονομίας.

Ένα σύγχρονο κράτος που δημιουργεί νέους τομείς ανάπτυξης στους οποίους υπάρχει προοπτική, όπως της εκπαίδευσης, της υγείας, της ενέργειας, των νεοφυών επιχειρήσεων της οπτικοακουστικής βιομηχανίας, με όραμα να καταστούμε περιφερειακό κέντρο ανάπτυξης και πόλος επενδύσεων.

Με επιτελικούς σχεδιασμούς και μεταρρυθμίσεις δίνουμε βάθος στην αναπτυξιακή προσπάθεια και ενισχύουμε την οικονομία. Μεταρρυθμίζοντας δομές του κράτους ανέγγιχτες από το 1960.

Σήμερα η οικονομία της Κύπρου καταγράφει θεαματικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Σας καλώ να αναλογιστείτε πόσο καλύτερα μπορούμε να κινηθουμε, έχοντας εξειδικευμένα κυβερνητικά τμήματα να υλοποιούν την πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης στους νευραλγικούς τομείς της οικονομίας. Πρέπει με θάρρος όλοι να συνεχίσουμε. Για το καλό της χώρας, των πολιτών και των παιδιών μας. Και με συνεννόηση μπορούμε μαζί να σπρώξουμε την Κύπρο ακόμα πιο μπροστά.

Ο Κύπριος πολίτης δικαιούται ένα σύγχρονο κράτος με σύγχρονες δομές. Και πρέπει να συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις που έχουνε μείνει πίσω. Με ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Δημόσιας Υπηρεσίας. Να αφήσουμε στην άκρη μικροπολιτικά συμφέροντα και να βάλουμε το συμφέρον της χώρας πάνω από όλα. Να δούμε τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους ως παράγοντα ανάπτυξης και να προχωρήσουμε στην δημιουργία ειδικευμένης δομής.

Πρέπει να συνεχίσουμε ενθαρρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα, με όσο το δυνατό χαμηλότερα φορολογικά βάρη και γραφειοκρατία. Η ανάπτυξη σε τομείς με ψηλή προστιθέμενη αξία, προσδίδει τεράστια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Και είναι σαφές ότι η επιχειρηματική καινοτομία  και η νεοφυής επιχειρηματικότητα αποτελούν πυλώνες για το νέο οικονομικό μοντέλο που θα τροφοδοτεί την οικονομία.

Στόχος μας είναι στα επόμενα χρόνια να αυξήσουμε σημαντικά το κατά κεφαλή εισόδημα του κύπριου πολίτη. Και έχουμε τις προοπτικές και το όραμα να το πετύχουμε.

 

Κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Στρατηγική επιδίωξη είναι να συνεχιστεί η μακροοικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. 

Να εδραιώσουμε συνθήκες αειφόρου ευημερίας και να καταστήσουμε την Κυπριακή οικονομία πιο ανταγωνιστική και παραγωγική σε κάθε τομέα.

Η περαιτέρω τόνωση της εμπιστοσύνης των επενδυτών στην οικονομία, η προσέλκυση επενδύσεων και εδραίωση της επενδυτικής βαθμίδας είναι κλειδί.

 

Κυρίες και κύριοι,

Η Κύπρος βρίσκεται σε αναπτυξιακή τροχιά. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κερδίσει τον σεβασμό όλου του κόσμου, για την πορεία της οικονομίας. Αυτή την πορεία έχουμε υποχρέωση να ενδυναμώσουμε.

Έτσι είναι που υπερασπιζόμαστε την Κυπριακή Δημοκρατία. Με πράξεις ουσίας. Όχι με συνθήματα.  Και η πολιτική είναι πρώτιστα οι πράξεις. Εκεί κρινόμαστε όλοι. Έτσι γινόμαστε αξιόπιστοι. Έτσι διεκδικούμε την εμπιστοσύνη. Έτσι υπηρετούμε την πατρίδα μας.

Η πολιτική είναι οι αποφάσεις που παράγουν πραγματικά αποτελέσματα και διαμορφώνουν την πραγματική ζωή χιλιάδων συμπολιτών μας. Στην εργασία τους, στο νοικοκυριό τους, στην κοινωνία.

Είμαστε εδώ για να πάρουμε τη χώρα μας μπροστά.

Στόχος μας είναι να φτιάξουμε μια καλύτερη πατρίδα. Και για μας η καλύτερη πατρίδα δεν μπορεί παρά να είναι ολόκληρη και όχι μοιρασμένη. Μια πατρίδα δημιουργική, παραγωγική και ευημερούσα για όλους τους πολίτες της.

Προχωράμε για την Κύπρο της ανάπτυξης και της δημιουργίας.

 

Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,

 

Με αυτές τις σκέψεις, καλώ όλους μας να ψηφίσουμε τον φετινό προϋπολογισμό του κράτους.

Ένα προϋπολογισμό αναπτυξιακό με αύξηση στις κοινωνικές δαπάνες και έμπρακτη επιστροφή μερίσματος στην κοινωνία. Ένα προϋπολογισμό που συνδράμει στην πορεία ανάπτυξης της Κυπριακής οικονομίας. 

Κλείνοντας θέλω να ευχαριστήσω θερμά τη γραμματεία της Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού της Βουλής για την άψογη συνεργασία κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού. Επιθυμώ να ευχαριστήσω επίσης τους συναδέλφους βουλευτές μέλη της Επιτροπής Οικονομικών. Καθώς επίσης τον Υπουργό Οικονομικών για την συνεργασία όπως επίσης και τους συνεργάτες στο Υπουργείο Οικονομικών που εργάστηκαν για την ετοιμασία του προϋπολογισμού.

Σας ευχαριστώ και εύχομαι ολόψυχα Καλά Χριστούγεννα και Καλές Γιορτές σε όλους.  

 

Τετ, 12 Δεκ 2018

Δήλωση Προέδρου ΔΗΣΥ

 

Σήμερα ξεκινά η συζήτηση και ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Είναι μια σημαντική πολιτική πράξη για την κοινωνία. Αποτέλεσμα της σωστής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, στην οποία συνέβαλαν όλοι, με πρώτους τους πολίτες.

Ο ίδιος ο ΠτΔ και η κυβέρνησή του σε συνεργασία και με τα πολιτικά κόμματα, θα δώσουν με απόφασή τους σήμερα μια μικρή ανταπόδοση στο σύνολο των πολιτών. Τη μείωση στη φορολόγηση των καυσίμων. Ο αντίκτυπος στον καταναλωτή θα είναι 6 σεντ το λίτρο λιγότερους φόρους από τα μεσάνυχτα της επόμενης Δευτέρας.

Τώρα που έχουμε τα καλά νέα με τις βροχές, ο κόσμος θα θέλει να προετοιμαστεί για τον χειμώνα και για τη θέρμανσή του, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές, ο φόρος πάνω στο πετρέλαιο θέρμανσης σχεδόν εξανεμίζεται. Σήμερα είναι γύρω στα 12 σεντ το λίτρο, από τα μεσάνυχτα της επόμενης Δευτέρας θα είναι μόνο 6 σεντ. Επιπλέον, η μείωση θα είναι και στο πετρέλαιο και στη βενζίνη κίνησης.

Θα συνεχίσουμε σε συνεργασία με την κυβέρνηση, με το Δημοκρατικό Κόμμα και τα άλλα κόμματα στη Βουλή, χωρίς να ξεφεύγουμε από την πολιτική της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Είναι αυτή η πολιτική της δημοσιονομικής πειθαρχίας που έφερε αποτελέσματα και είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της κυπριακής οικονομίας που κλείσαμε το πρώτο δεκάμηνο  με πλεόνασμα 850 εκατομμυρίων ευρώ.

Λευκωσία, 12 Δεκεμβρίου 2018

 

 

 
 
 
Τετ, 12 Δεκ 2018

ΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΔΗΣΥ

 

Είχα την ευκαιρία σήμερα να συναντηθώ με ένα εξαίρετο φίλο της Κύπρου και ένα στενό μου φίλο, τον Πρόεδρο του Jewish Agency κ.Isaac Herzog.

Επαναλάβαμε ακόμα μια φορά τη θέληση και των δύο χωρών μας, αλλά και από την ιδιότητά του ως ο Πρόεδρος του Agency κάτω από το οποίο είναι όλοι οι Εβραίοι της Διασποράς, για περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων μας σε όλα τα επίπεδα, και εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.

Το είπα πολλές φορές, θα το επαναλάβω. Η περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων με το Ισραήλ θωρακίζει την Κύπρο. Θεωρώ πως είναι υποχρέωση μας να λέμε και τις πραγματικότητες. Αυτή η εμβάθυνση ξεκίνησε και ενισχύθηκε με τις προσπάθειες του ΠτΔ κι αυτές οι τριμερείς συνεργασίες που γίνονται, ιδιαίτερα με τη χώρα του Ισραήλ, διευρύνουν την επιρροή της μικρής μας πατρίδας.   

Ερώτηση:

Αυτή η συνεχιζόμενη αμφισβήτηση από πλευράς ΑΚΕΛ στη δέσμευση του Προέδρου για βάση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, φαίνεται ότι είναι επιζήμια για τη λύση του κυπριακού, δημιουργεί ένα κλίμα στο εσωτερικό. Μήπως θα ήταν χρήσιμο να γίνει μια συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου και να εκδοθεί ένα κοινό ανακοινωθέν στο οποίο όλοι να συμφωνήσετε ότι όντως πάμε για λύση στη βάση ΔΔΟ για να ξεκαθαρίζει αυτό το πράγμα;

Απάντηση:

Μας λυπεί αυτή η κατάσταση σε μια φάση του κυπριακού που όλοι συμφωνούμε ότι δεν είναι μόνο κρίσιμη, είναι και οριακή.

Ο ΠτΔ επανέλαβε από την επομένη του αδιεξόδου στο Κρανς Μοντανά ότι είναι πανέτοιμος για επανέναρξη του διαλόγου στο πλαίσιο των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας αλλά και των παραμέτρων Γκουτέρες.

Δεν έμεινε διεθνές βήμα, είτε στα Η.Ε. είτε στην Ευρώπη, αλλά και στο εσωτερικό που να μην επαναλαμβάνει ο ΠτΔ την ετοιμότητά του να επαναρχίσει ο διάλογος στο πλαίσιο της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.  

Αυτή η αμφισβήτηση, έστω και άθελα από κάποιους, δημιουργεί πρόβλημα στην προσπάθεια  να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα για την αναγκαιότητα της επανέναρξης το συντομότερο δυνατόν του διαλόγου.

Δεν θεωρώ ότι ωφελεί τον εθνικό στόχο της επανένωσης της πατρίδας μας αυτή η μεγάλη ένταση εντός του εσωτερικού. 

Δεν θέλω να φανεί ότι κάνω παραινέσεις. Ποιος είμαι εγώ που θα κάνω παραινέσεις στον οποιοδήποτε συνάδελφό μου πολιτικό αρχηγό; Πιστώνω τον καθένα με πατριωτισμό και θεωρώ ότι η αποφυγή τέτοιων επιθέσεων, από τη στιγμή που ο ΠτΔ το επαναλαμβάνει, και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος και ο Υπουργός Εξωτερικών.

Ενημερωθήκαμε στο Εθνικό Συμβούλιο, και είναι η πρώτη φορά που θα το πω, για κάτι που συζητείται εντός Εθνικού Συμβουλίου: Στην τελευταία συνάντηση με την Λούτ ήταν απαίτηση του Προέδρου Αναστασιάδη και της κυβέρνησής μας να γίνει ρητή ονομαστική αναφορά, αν θα επαναρχίσει ο διάλογος, ότι το πλαίσιο λύσης, όχι απλώς τα ψηφίσματα, είναι η Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.

Λευκωσία, 12 Δεκεμβρίου