Κυρίες και Κύριοι
Φίλες και φίλοι
«Ψηλαφώντας τη μνήμη εδώ απόψε… Διεκδικούμε!»
Μα πριν ακουστεί η δική μας φωνή… Μιλάει ο ίδιος ο τόπος. Μιλάει η γη που έγινε καταφύγιο όταν η πατρίδα αιμορραγούσε… Πληγωμένη απ’ τα ειδεχθή εγκλήματα και τις φρικαλεότητες του βάρβαρου εισβολέα.
Μιλάει το χώμα που δέχθηκε στην αγκαλιά του χιλιάδες ανθρώπους κυνηγημένους, ξεριζωμένους… Ανθρώπους που κρατούσαν σφικτά στον κόρφο τους ένα εικόνισμα, ένα κλειδί, μια φωτογραφία… Ό,τι πρόλαβαν να περισώσουν από μια ζωή, που λίγες στιγμές πριν έμοιαζε αυτονόητη.
Μιλάει ο άνεμος που κουβαλάει μαζί του το κλάμα και το μοιρολόι μαυροφορεμένων μανάδων. Τον τρόμο στα μάτια μικρών παιδιών που αναγκάστηκαν να μεγαλώσουν εκείνο το σαββατιάτικο πρωινό του Ιούλη. Που έμαθαν τι σημαίνει πόλεμος, πριν μάθουν τι πάει να πει ζωή. Το βλέμμα των ξεσπιτωμένων… Μόνιμα στραμμένο στον βορρά. Μια ανάσα πιο κάτω οι εστίες που άφησαν πίσω τους. Με το ψωμί στο τραπέζι, τις αυλάδες με τους βασιλικούς και τα γιασεμιά, τα χωράφια ξαλαφρωμένα μόλις απ’ το θέρος.
Πρόσφυγες στον ίδιο μας τον τόπο.
Το Δασάκι της Άχνας, η μικρή αυτή λωρίδα γης, ποτίστηκε με τα δάκρυα της ματωμένης Κύπρου. Χώρεσε τον πόνο ενός ολόκληρου λαού.
Ο πόλεμος πήρε αγαπημένα πρόσωπα, πήρε την ανεμελιά του καλοκαιριού και άφησε πίσω του λέξεις που κουβαλάνε σταυρό ασήκωτο.
Νεκροί… Νέα παιδιά που ντύθηκαν στο χακί και χάθηκαν στα πεδία των μαχών… Υπέρ πίστεως και πατρίδας. Με τους δικούς τους να κουβαλούν ακόμη τον πόνο και την οδύνη της απώλειας.
Τραυματίες που φέρουν μέχρι και σήμερα τα θραύσματα και τις πληγές της εισβολής στο κορμί τους… Και στους χειρότερους εφιάλτες τους.
Αγνοούμενοι… Ο θάνατος όσο αβάστακτος κι εάν είναι έχει έναν τάφο, ένα καντήλι, ένα μνημόσυνο… Η άγνοια δεν έχει τίποτα από όλα αυτά. Έχει μόνο αναμονή και βασανιστικά ερωτήματα.
Πόσες ζωές έμειναν μετέωρες; Πόσες γυναίκες δεν είχαν το δικαίωμα να πουν ότι έμειναν χήρες; Πόσα παιδιά μεγάλωσαν χωρίς να μάθουν εάν ο πατέρας τους ήταν ήρωας; Αιχμάλωτος; Νεκρός; Πόσοι γονιοί έφυγαν απ’ τη ζωή περιμένοντας μέχρι την τελευταία τους ανάσα, να μάθουν τι απέγινε ο λεβέντης τους;
Εγκλωβισμένοι… Οι τελευταίοι μας φρουροί. Αυτοί που επέλεξαν να φυλάνε ιερά και όσια. Να φυλάνε τις εκκλησιές, τη γλώσσα, τον πολιτισμό, τις μνήμες, τη γη μας… Αυτοί που κάτω απ’ τον ασφυκτικό τουρκικό κλοιό επιμένουν… Να κρατάνε Θερμοπύλες.
Βιασθείσες… Γυναίκες ζωντανές νεκρές που βίωσαν το πιο εξευτελιστικό και βάρβαρο πρόσωπο του πολέμου… Που σμπαραλιάστηκε το μέσα τους, που κουβαλούν σιωπηλά ένα σταυρό βαρύ κι αθέατο, για περισσότερο από μισό αιώνα… Που μίλησαν όταν επιτέλους βρήκαν αυτιά έτοιμα να τις ακούσουν. Που έδωσαν ορατότητα στο πιο φρικτό έγκλημα, μέσα απ’ το ψήφισμα του ευρωκοινοβουλίου.
Προσφυγιά… Εδώ δίπλα μας ο Άγιος Δημητριανός, αγέρωχο σύμβολο πίστης και δύναμης. Ένα αντίσκηνο που έγινε εκκλησία. Σαν εκείνα που στέγασαν χιλιάδες ψυχές, όνειρα, ελπίδες. Εκείνα τα πρόχειρα καταλύματα που σήκωσαν βάρος μεγαλύτερο και από παλάτια. Τον πόνο της προσφυγιάς, την αγωνία της επιβίωσης, την αδιάκοπη προσμονή της επιστροφής.
Το καταγράφει η ίδια η ιστορία. Η πίστη αυτού του έθνους στεγάζεται κάτω από τρούλλους και αστραφτερά μάρμαρα, μα και κάτω από μουσαμάδες στερεωμένους σε χώμα νοτισμένο από δάκρυα. Απ’ την Αγια Σοφιά μέχρι τον Άη Δημητριανό… Συναντάμε το μεγαλείο της πίστης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Της πίστης ότι η πατρίδα δεν μετριέται με τα χώματα που κρατάς, αλλά με τη μνήμη που αρνείσαι να παραδώσεις. Τη μνήμη που σε κράτησε όρθιο.
Γι’ αυτό είμαστε απόψε εδώ «Ψηλαφώντας τη μνήμη… Διεκδικούμε».
Διεκδικούμε την αλήθεια για κάθε αγνοούμενό μας.
Διεκδικούμε δικαιοσύνη για τα φρικτά εγκλήματα πολέμου.
Τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Την επιστροφή των προσφύγων μας.
Την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Διεκδικούμε μια Κύπρο ελεύθερη, ενωμένη, χωρίς κατοχικούς στρατούς. Χωρίς αναχρονιστικές εγγυήσεις. Χωρίς επεμβατικά δικαιώματα.
Διεκδικούμε μια ειρήνη που να στηρίζεται στο δίκαιο και όχι στη λήθη.
Διεκδικούμε τα αυτονόητα.
Φίλες και φίλοι
Στις πιο σκοτεινές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας μας, την ώρα που ο τόπος προσπαθούσε να σταθεί όρθιος… Η Κύπρος μετρούσε τις πληγές της… Με χιλιάδες πρόσφυγες να παλεύουν να ξανακτίσουν τη ζωή τους. Με οικογένειες να αναζητούν τους ανθρώπους τους στους καταλόγους των αγνοουμένων. Με τη δημοκρατία βαθιά τραυματισμένη και την κοινωνία να αναζητά ελπίδα μέσα απ’ τα ερείπια…
Εκείνη την ιστορική στιγμή, ο Γλαύκος Κληρίδης επέλεξε τον δύσκολο δρόμο. Ανέλαβε μόνος να σηκώσει στους ώμους του το βάρος της πατρίδας. Με ψυχραιμία, διορατικότητα και αίσθημα ευθύνης. Μέσα απ’ το χάος προσπάθησε να διαφυλάξει την κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με έργο, στρατηγική και αποφασιστικότητα. Με εκείνη τη δύναμη που ξεχωρίζει τους ηγέτες όταν η ιστορία δοκιμάζει έναν λαό.
Έτσι ιδρύθηκε το 1976 ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Για να ενώσει, να στεγάσει, να εκφράσει όλους όσοι πίστευαν ότι η Κύπρος μπορούσε να ξανασηκωθεί. Δεν δημιουργήθηκε για την κατάκτηση της εξουσίας, αλλά για την υπηρεσία της πατρίδας. Για να δώσει στον τόπο προοπτική, να χαράξει μια πορεία με προορισμό: μια ελεύθερη, ενωμένη και ευρωπαϊκή Κύπρο. Αυτό ήταν το όραμα του Γλαύκου Κληρίδη και σε αυτό αφιέρωσε τη ζωή του.
Πέντε δεκαετίες μετά, η αποστολή μας παραμένει ζωντανή. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός αποτελεί δύναμη ευθύνης και σταθερότητας στις πιο δύσκολες ώρες του τόπου. Είναι η παράταξη που δεν κρύβεται μπροστά στις κρίσεις, αλλά αναλαμβάνει το βάρος των αποφάσεων. Που δεν επενδύει στον λαϊκισμό, αλλά στη σοβαρότητα και την προοπτική. Γιατί απέδειξε διαχρονικά ότι ακόμη και όταν όλα μοιάζουν αδιέξοδα, υπάρχουν δρόμοι που οδηγούν μπροστά. Και ο Δημοκρατικός Συναγερμός είχε πάντα το θάρρος να τους ανοίγει!
Σε αυτή την κρίσιμη καμπή για το Κυπριακό η Παράταξή μας είναι έτοιμη να βάλει πλάτες. Η δική μας διεκδίκηση δεν κτίζεται πάνω σε εύκολα συνθήματα. Δεν στηρίζεται σε κραυγές που ικανοποιούν το θυμικό, αποδυναμώνοντας τη θέση της Κύπρου. Στηρίζεται στη στρατηγική, στη σοβαρότητα και στη συνέπεια.
Γιατί ο στόχος παραμένει ένας και αδιαπραγμάτευτος: η απελευθέρωση της Κύπρου και η επανένωση της πατρίδας μας σε ένα κράτος, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια, μία διεθνή προσωπικότητα, το οποίο θα λειτουργεί σύμφωνα με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτή η διεκδίκηση δεν υπηρετείται με πολιτικές απομόνωσης. Δεν υπηρετείται με αφορισμούς. Δεν υπηρετείται με το να απορρίπτουμε εκ προοιμίου κάθε προσπάθεια πριν ακόμη αρχίσει.
Αντίθετα, υπηρετείται μέσα από επίμονη διαπραγμάτευση, αξιοποίηση κάθε διεθνούς ερείσματος και διεύρυνση των συμμαχιών μας. Εκεί κερδίζονται οι μάχες της εξωτερικής πολιτικής. Εκεί αποκτούν δυναμική τα δίκαια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η νέα προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, η επικείμενη κάθοδός του στην Κύπρο και ο διορισμός Ειδικού Αντιπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργούν ένα παράθυρο διπλωματικής κινητικότητας. Δεν έχουμε το δικαίωμα να το αφήσουμε ανεκμετάλλευτο. Οφείλουμε να είμαστε παρόντες, αξιόπιστοι και εποικοδομητικοί, καταθέτοντας με συνέπεια τις θέσεις και τις διεκδικήσεις μας.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας δεν μπορεί να εξελίσσεται ερήμην της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καμία πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς σεβασμό στις ευαισθησίες κάθε κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και χωρίς ουσιαστικά βήματα στο Κυπριακό. Σε αυτή την προσπάθεια, ο συντονισμός με την Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά βασικό πυλώνα της εθνικής μας στρατηγικής.
Η Κύπρος χρειάζεται καθαρές θέσεις, όχι εύκολες κορώνες.
Χρειάζεται πολιτικές που πείθουν τους συμμάχους μας, όχι πολιτικές που τους απομακρύνουν.
Εάν εμείς οι ίδιοι εμφανιζόμαστε να απομακρυνόμαστε από το συμφωνημένο πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού, το οποίο στηρίζει η διεθνής κοινότητα, Ηνωμένα Έθνη και Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτό που θα καταφέρουμε, σίγουρα, δεν είναι να απομονώσουμε την Τουρκία… Αλλά να διακινδυνεύσουμε να απομονώσουμε την πατρίδα μας.
Οφείλουμε επίσης να είμαστε ειλικρινείς απέναντι στους πολίτες. Δεν μπορεί να απορρίπτεται εκ προοιμίου κάθε πιθανή λύση ή αρχιτεκτονική ασφάλειας στον βωμό ιδεοληπτικών αγκυλώσεων. Μόνο και μόνο επειδή συνδέεται με το ΝΑΤΟ ή με δυτικούς θεσμούς, χωρίς να παρουσιάζεται μια ρεαλιστική εναλλακτική που να διασφαλίζει την οριστική κατάργηση των τουρκικών εγγυήσεων και την αποχώρηση του κατοχικού στρατού. Η συζήτηση για την ασφάλεια της επανενωμένης Κύπρου απαιτεί σοβαρότητα, όχι προκαταλήψεις και κολλήματα. Αυτό που προέχει είναι να διασφαλιστεί ένα πραγματικά ασφαλές μέλλον για όλους τους Κυπρίους.
Πρέπει, ακόμη, να αναλογιστούμε το κόστος της στασιμότητας.
Οι παγωμένες συγκρούσεις δεν παραμένουν παγωμένες για πάντα. Η διχοτόμηση δεν είναι στατική κατάσταση. Κάθε χρόνος που περνά λειτουργεί εις βάρος του κυπριακού ελληνισμού, εις βάρος της προοπτικής επανένωσης, εις βάρος της ίδιας της ιστορικής δικαίωσης. Το στάτους κβο είναι επικίνδυνο για την ίδια την επιβίωσή μας.
Ζούμε σε μια περιοχή που μεταβάλλεται διαρκώς. Σε μια γειτονιά όπου οι ισορροπίες ανατρέπονται, οι κρίσεις πολλαπλασιάζονται και η Τουρκία ακολουθεί μια ολοένα και πιο αναθεωρητική και επιθετική πολιτική. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια ούτε του λαϊκισμού ούτε των πειραματισμών.
Η δύναμή μας βρίσκεται στην αξιοπιστία μας. Στην ιδιότητά μας ως κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις στρατηγικές μας συνεργασίες. Στη στενή συμπόρευση με την Ελλάδα. Στην αξιοποίηση κάθε διεθνούς βήματος και κάθε συμμαχίας που ενισχύει τη θέση της πατρίδας μας.
Σήμερα ειδικά χρειαζόμαστε περισσότερη ευθύνη. Δεν χρειαζόμαστε συνθήματα και ψευτοπατριωτισμούς που χαϊδεύουν αυτιά. Δεν χρειαζόμαστε επικοινωνιακά τερτίπια και μικροκομματικές αντιπαραθέσεις. Χρειαζόμαστε συνέπεια και ορθολογισμό. Στρατηγικές και πολιτικές που υπηρετούν την πατρίδα μας.
Η δε ιστορία μάς δίδαξε ότι κάθε φορά που επικράτησε ο διχασμός, η Κύπρος πλήρωσε βαρύ τίμημα. Κάθε φορά όμως που επικράτησαν η ενότητα, η ψυχραιμία, η ομοψυχία και η στρατηγική, ο τόπος έκανε βήματα μπροστά.
Η μεγαλύτερη τιμή απέναντι στην ιστορία, άλλωστε, δεν είναι η προσκόλληση στο παρελθόν. Είναι να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε οι επόμενες γενιές να ζήσουν σε μια Κύπρο πραγματικά ελεύθερη και ασφαλή.
Φίλες και φίλοι
Η κατοχή δεν άρπαξε μόνο τη γη μας. Επιχείρησε να αρπάξει και τη μνήμη μας. Να μας συνηθίσει στην απουσία, στην απώλεια. Να μας πείσει πως πενήντα δύο χρόνια μετά είναι αρκετά για να ξεχάσει ένας λαός… Δεν κατάφερε ούτε το ένα, ούτε τ’ άλλο.
Τα νέα παιδιά μπορεί να μην έζησαν τον πόλεμο… Μεγάλωσαν όμως με μια πατρίδα χωρισμένη στα δύο.
Με ένα χάρτη αιματοβαμμένο που τους μάθαινε ότι η καρδιά της Κύπρου είναι λαβωμένη.
Άκουσαν ιστορίες, κληρονόμησαν κλειδιά που δεν ανοίγουν πόρτες… Ακόμη! Παρέλαβαν φωτογραφίες ανθρώπων που δεν γνώρισαν ποτέ.
Γιατί να θυμούνται όσα δεν έζησαν;
Γιατί η μνήμη είναι ευθύνη εκείνων που θα γράψουν το αύριο. Και η μνήμη που δεν γίνεται ευθύνη ξεθωριάζει.
Αν η γενιά του ’74 μας κληροδότησε τον πόνο της δεν είναι για να ζήσουμε αιχμάλωτοι του παρελθόντος. Μα για να κτίσουμε το μέλλον. Μας παρέδωσε μια αποστολή.
Να μη συνηθίσουμε την κατοχή.
Να μην βολευτούμε στη λήθη.
Να μην επιτρέψουμε ποτέ στην αδικία να γίνει κανονικότητα.
Δεν έχουμε δικαίωμα να σταματήσουμε να θυμόμαστε. Δεν έχουμε δικαίωμα να σταματήσουμε να διεκδικούμε.
Για όλους εκείνους που έπεσαν υπερασπιζόμενοι την ελευθερία και τη δημοκρατία.
Για τον ήρωα εδώ της κοινότητας τον Γιασουμή Χατζηθεοδοσίου.
Για τους λεβέντες που όρθωσαν ανάστημα και έγιναν ασπίδα απέναντι στον Αττίλα.
Για τους πρόσφυγες, τους αγνοούμενους, τους εγκλωβισμένους, τις γυναίκες που σήκωσαν τον σταυρό της βίας…
Για αυτούς που έφυγαν, μα κυρίως γι’ αυτούς που έρχονται!
Επιτρέψτε μου σε αυτό το σημείο να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Πολιτιστικό Όμιλο «Γιασούμεια» Δάσους Άχνας και τους επικεφαλής του, για την όλη προσπάθεια. Είμαι σίγουρη ότι θα μας κατασυγκινήσουν.
Τον φίλο Αντιδήμαρχο, την Τοπική μας Επιτροπή, τον ΔΗΣΥ και τη ΝΕΔΗΣΥ Άχνας που κρατάνε τη μνήμη ζωντανή.
Φίλες και φίλοι
Θέλω να κρατήσω ως επίλογο δυο αράδες απ’ τις επιστολές του Σεφέρη, ο οποίος στάθηκε προφητικός:
«Η Κύπρος είναι ένα θαύμα που λειτουργεί ακόμα… Όμως το κακό είναι ότι οι άνθρωποι δεν βλέπουν το θαύμα, βλέπουν μόνο το κέρδος ή την καταστροφή».
Αρκετά με όσα μας κρατούν καθηλωμένους. Την μεμψιμοιρία, την τοξικότητα, τον διχαστικό λόγο. Είναι καιρός να στρέψουμε το βλέμμα προς το θαύμα. Γιατί αυτός ο λαός, αυτός ο κόσμος, έχει το θαύμα στην ψυχοσύνθεσή του, από καταβολής του ανθρώπου.
«Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζαιρη του κόσμου,
Κανένας εν εβρέθηκεν για να την ιξηλήψει.
Κανένας, γιατί σσιέπει την που τα ’ψη ο Θεός μου».
Ψηλαφώντας τη μνήμη… Διεκδικούμε! Γιατί αυτός είναι ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Η Παράταξη που απέδειξε ότι μπορεί να διεκδικεί και να πετυχαίνει το θαύμα!
Σας ευχαριστώ
